PROJEKTY

AKTUALNE PROJEKTY

  1. Seniorzy dla demokracji

   Projekt przeciwdziałał wykluczeniu społecznemu, publicznemu i cyfrowemu 300 seniorów i dotyczył rozwoju 5 Kolpingowskich Klubów Seniora (KKS) w woj. podkarpackim, małopolskim i opolskim, stanowiących punkty wsparcia aktywności lokalnej osób w wieku 60+, poprzez tworzenie samopomocowych grup, rozwój form samoorganizacji seniorów, poradnictwo prawne i obywatelskie, kursy komputerowe oraz transfer dobrych praktyk od działającego z sukcesami Partnera z Ukrainy. Projekt zakładał powstanie 5 samowystarczalnych KKS działających wolontaryjnie w 3 wymiarach:

 

a) seniorzy dla seniorów poprzez-samopomoc i samoorganizację minimum 50 osób

 

b) seniorzy dla otocznia poprzez-aktywizację społeczną w ramach akcji i porad obywatelskich w środowiskach lokalnych dla min 300 osób

 

c) seniorzy u seniorów poprzez wymianę doświadczeń w ramach kongresu KKS z udziałem 40 osób. oraz Partnera z Ukrainy.

 

Nowatorskie podejście w ramach projektu polegało na aktywizacji społecznej seniorów przez samopomoc, samoorganizację i wykorzystywanie mechanizmów demokratycznych. w celu przeciwdziałania wykluDczeniu osób 60+. ziałania projektowe będą realizowane od kwietnia 2014 do grudnia 2015 r.

 

Projekt był realizowany w ramach Programu Obywatele dla Demokracji finansowanego z Funduszy EOG.

 

Aktualności projektowe na stronie www.sd.kolping.pl

 


 

ZREALIZOWANE PROJEKTY

 

 

 

1. Małopolska Sieć NGO

 

2. Projekt „U nas w gminie konsultujemy! Partycypacja obywatelska poprzez konsultacje społeczne”

 

   Od lutego 2014 r. do lutego 2015 r. Związek Centralnym Dzieła Kolpinga w Polsce wraz z Partnerem - Gminą Dębno realizował projekt „U nas, w gminie konsultujemy! Partycypacja obywatelska poprzez konsultacje społeczne”, współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Działania projektowe miały na celu wzmocnienie w Gminie Dębno procesów współdecydowania i współkształtowania polityk lokalnych przez Urząd Gminy, 13 jednostek pomocniczych oraz 16 organizacji pozarządowych poprzez nabycie nawyku stosowanie mechanizmów konsultacyjnych na przykładzie konsultacji społecznych 14 dokumentów publicznych. Projekt będzie realizowany przez 12 miesięcy.

 

Wśród działań projektowych zrealizowano m.in. kampanię informacyjno - promocyjną dotyczącą roli konsultacji społecznych oraz szkolenia skierowane do:

 

  • pracowników Urzędu Gminy zajmujących się organizacją procesu konsultacji, dotyczące idei partycypacji publicznej, ram prawnych, diagnozy lokalnych problemów, prowadzenia spotkań z mieszkańcami, inicjowania konsultacji oraz
  • sołtysów, członków rad, organizacji pozarządowych w zakresie upowszechniania narzędzi /technik konsultacji społecznych.

 

   Ponadto zrealizowano wizytę studyjną w gminach aktywnie prowadzących konsultacje społeczne, przygotowano uchwałę o konsultacjach społecznych, przeprowadzono proces konsultacji statutów sołectw oraz Strategii Rozwoju Gminy Dębno na lata 2015-2020, przeprowadzono konsultacji on-line, oraz zrealizowano wsparcie doradcze w obszarze narzędzi oraz technik konsultacji społecznych, publikacja dobrych praktyk.

 

 

3. Projekt „Obywatel współdecyduje. Konsultacje społeczne w powiecie bocheńskim”

 

   We wrześniu 2013 r. Związek Centralny Dzieła Kolpinga w Polsce podpisał umowę na realizację projektu „Obywatel współdecyduje. Konsultacje społeczne w powiecie bocheńskim”. Partnerem projektu realizowanego od stycznia do grudnia 2014 r. było Starostwo Powiatowe w Bochni.

 

   Adresatem projektu byli członkowie, pracownicy i wolontariusze organizacji pozarządowych działających na terenie powiatu bocheńskiego oraz przedstawicieli administracji publicznej z tego terenu. Celem projektu było zwiększenie udziału przedstawicieli organizacji pozarządowych i obywateli w konsultacjach społecznych oraz wzmocnienie współpracy NGO i administracji publicznej w tym zakresie. W projekcie realizowano szkolenia nt. budowania współpracy, doradztwo osobiste, telefoniczne i e-mail w zależności od potrzeb oraz wizyty studyjne w Jednostkach Samorządu Terytorialnego lub Centrach Wsparcia NGO wyróżniających się pod względem współpracy NGO z administracją publiczną. Wszystkie te zaproponowane formy działań miały na celu rozwijać wiedzę na temat zasad, form i sposobów prowadzenia konsultacji społecznych oraz współpracy między sektorem pozarządowym i administracją publiczną. Szkolenia i wizyty studyjne odbyły się w grupach mieszanych działaczy NGO powiatu bocheńskiego z przedstawicielami Starostwa powiatowego. Finalizacją cyklu edukacyjnego było przeprowadzenie jesienią 2014 r. konsultacji dwóch dokumentów publicznych tj. Programu współpracy Powiatu bocheńskiego z organizacjami pozarządowymi na 2015 rok oraz Programu działania na rzecz osób niepełnosprawnych z wykorzystaniem zróżnicowanych metod, w tym internetowej platformy konsultacji społecznych, która została rozbudowana i wzbogacona w ramach projektu, co uczyniło ją bardziej przyjazną w obsłudze i atrakcyjną dla użytkowników. Uczestnicy szkoleń zyskali możliwość przetestowania portalu i zapoznania się z jego funkcjonalnościami.

 

Projekt stworzył unikalną szansę: integracji środowiska liderów lokalnych NGO powiatu bocheńskiego, wsłuchania się władz samorządowych w potrzeby oraz sugestie NGO i obywateli, rozwoju wzajemnego zrozumienia i współpracy przedstawicieli sektora obywatelskiego i publicznego przez wzmocnienie wiedzy i umiejętności w zakresie zasad i form współpracy.

 

 

4. Profesjonalne małopolskie NGO

 

   Celem projektu realizowanego w okresie od czerwca do grudnia 2014 r. była profesjonalizacja minimum 100 małopolskich organizacji pozarządowych (NGOs) i ich 200 przedstawicieli przez wzmocnienie działań i oferty dwóch Centrów Wsparcia NGOs, a ponadto utworzenie 5 NGOs oraz promocja aktywności obywatelskiej i zaangażowania w życie publiczne wśród min. 65 liderów lokalnych w ciągu 7 miesięcy.

 

Cel został osiągnięty przez realizację sprzyjającego integracji, sieciowaniu i poprawie przepływu informacji w ramach małopolskiego III sektora programu edukacyjnego w zakresie:

 

- podstawowym (2 Inkubatory NGO, 5 spotkań edukacyjnych w ramach Lokalnej Akademii Obywatelskiej, 82h doradztwa ekspertów, 6 szkoleń (56h, 84 miejsca), informatorium dla NGOs (2 biblioteczki, 14 wydań newslettera, strona internetowa),

 

- zindywidualizowanym (coaching szkoleniowo-doradczy 3 NGO (śr.15h/NGO), benchmarking - audyt przyjacielski dla 2 NGO prowadzony przez wiodące małopolskie NGO (4h/NGO), networking-2 spotkania branżowe/tematyczne dla min. 24 przedstawicieli NGO).

 

 

   Wsparcie skierowane było do członków, wolontariuszy i pracowników NGOs oraz liderów lokalnych-członków wspólnoty lokalnej zainteresowanych założeniem NGO i/lub podniesieniem swego zaangażowania w życie społeczne, działania NGOs i obywatelskie oraz rozwiązywanie lokalnych problemów. Realizacja działań wzmacniających obywatelskie przygotowanie merytoryczne i zapał lokalnych liderów we współpracy z 5 Jednostkami Samorządu Terytorialnego w ramach Lokalnej Akademii Obywatelskiej włączył w projekt członków wspólnoty lokalnej i wpłynął na rozwój jej kapitału społecznego i rozwiązanie problemu niskiej partycypacji społecznej oraz niewystarczającej skuteczności i jakości działań organizacji obywatelskich, którym zaproponowane zostały również szkolenia/porady z zakresu metod i narzędzi diagnozy lokalnej dla trafniejszego identyfikowania potrzeb lokalnych.

 

Inicjatywa wzmocniła efektywność działania Związku Centralnego Dzieła Kolpinga w Polsce jako organizacji federacyjnej działającej od lat na poziomie wojewódzkim i krajowym na rzecz wspierania organizacji członkowskich oraz dobrej współpracy z administracją publiczną w oparciu o swe lokalne struktury - Stowarzyszenia Rodzina Kolpinga.

 

Projekt był współfinansowany w ramach Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich.

 

Strona projektu:  www.ngo.kolping.pl

 

 

5. Projekt „Aktywnie dla wspólnego dobra – nowa metoda wzmacniania i aktywizacji stowarzyszeń” -„Razem do przodu”

 

   Projekt „AKTYWNIE DLA WSPÓLNEGO DOBRA - nowa metoda wzmacniania i aktywizacji stowarzyszeń "RAZEM DO PRZODU” zaczął się w styczniu 2013 r. i trwał do września 2014 r., a jego celem było wzmocnienie 15 Rodzin Kolpinga oraz aktywizacja społeczności lokalnej w środowisku ich działania poprzez wdrożenie metody doradczej „RAZEM DO PRZODU” opracowanej przez Dzieło Kolpinga w Niemczech. Realizacja projektu była możliwa dzięki uzyskanemu dofinansowaniu w ramach Szwajcarskiego Programu Współpracy z nowymi krajami członkowskimi UE. Długoterminowym zadaniem projektu było wypracowanie innowacyjnych rozwiązań wspierających rozwój społeczeństwa obywatelskiego.

 

   W ramach projektu zrealizowano program edukacyjny i aktywizacyjny obejmujący m.in. szkolenia, doradztwo oraz coaching dla Rodzin Kolpinga. Stowarzyszenia uczestniczące w projekcie zrealizowały na swoim terenie Święta NGO aktywizujące społeczność lokalną. Ponadto w ramach projektu zostali wykształceni doradcy służący pomocą Rodzinom Kolpinga w zakresie planowania rozwoju i rozwiązywania problemów. Projekt realizowany jest w partnerstwie z trzema związkami kolpingowskimi: z Essen, z Tyrolu Południowego i ze Szwajcarii, dlatego w programie zrealizowane zostały też wizyty studyjne w tych krajach. Do udziału w projekcie przystąpiło 15 stowarzyszeń i ok.  70 członków Rodzin Kolpinga wytypowanych przez Zarządy do uczestniczenia w seminariach, szkoleniach, wizytach studyjnych, które służyły nabyciu nowych kompetencje i wiedzy oraz wzmocnieniu swoich działań na rzecz społeczności lokalnej.

 

   W ramach projektu przewidziano wiele działań promocyjnych, w tym m.in. przygotowanie kalendarza na rok 2015 ze zdjęciami i informacjami o działaniach RK i przygotowanie filmu nt. aktywności obywatelskiej RK. Każda Rodzina mogła w ramach projektu przygotować folder i roll up dla swojej organizacji oraz ulotki i plakaty promujące Święta NGO organizowane na swoim terenie.

 

Poniżej relacje ze zrealizowanych działań obejmujące warsztaty strategiczne dla Rodzin, warsztaty dla coachów, realizację coachingu, wizyty studyjne w Tyrolu południowym, Szwajcarii i Niemczech.

 

Więcej informacji o projekcie na stronie www.rdp.kolping.pl

 

Warsztaty strategiczne

Warsztaty dla coachów Rodzin Kolpinga

Coaching dla Rodzin Kolpinga w praktyce

Wizyta studyjna w Szwajcarii

Wizyta studyjna w Niemczech

Warsztaty „Od aktywizacji do partycypacji”

Warsztaty „Od komunikacji do partycypacji”

 

 

Warsztaty strategiczne

 

   Celem warsztatów było przekazanie uczestnikom praktycznej wiedzy oraz rozwój umiejętności w zakresie planowania strategicznego i strategicznego zarządzania organizacją pozarządową. Dzięki warsztatom uczestnicy wypracowali rozwiązania, pozwalające im efektywnie rozwijać organizacje, szczególnie w obszarze budowania relacji ze społecznością lokalną i skutecznie działać na jej rzecz.

 

   W ramach prac warsztatowych uczestnicy zapoznali się z kompletnym procesem strategicznym w organizacji – od sformułowania lub dookreślenia misji, poprzez analizę słabych i mocnych stron oraz diagnozę sytuacji zewnętrznej, po wypracowanie wizji rozwoju w określonym horyzoncie czasowym i stworzenie planu działań zmierzającego do jej osiągnięcia.

 

   Uczestnicy zapoznali się z partycypacyjnym podejściem do budowania strategii, które polega między innymi na włączeniu w proces planowania strategicznego kluczowych interesariuszy oraz wypracowaniu optymalnej równowagi pomiędzy różnymi obszarami funkcjonowania organizacji (rozwój organizacyjny, współpraca, beneficjenci, finanse). Aby zadbać o transfer zdobytej wiedzy i umiejętności do rzeczywistości organizacyjnej, podczas warsztatów wykorzystywane były aktywne formy nauki, m.in. gry symulacyjne, analiza studium przypadków oraz wymiana doświadczeń członków różnych organizacji w przezwyciężaniu trudności związanych z rozwojem organizacji.

 

   Uczestnicy warsztatów, zarówno po pierwszej, jak i drugiej sesji, otrzymali również szereg zadań do wykonania zmierzających do wypracowania konkretnego i mierzalnego planu działań nakierowanych na realizację założonych celów strategicznych.

 

   Szczególnie wysoko  uczestnicy ocenili poszczególne gry, które w praktyce pozwalają prześledzić i zrozumieć procesy związane z planowaniem strategicznym i zarządzaniem. Na zakończenie warsztatów, trenerzy przeprowadzili test wiedzy, który wszyscy uczestnicy pozytywnie zaliczyli. Ostatnim, miłym punktem warsztatów było wręczenie liderom certyfikatów potwierdzających ich udział w szkoleniach i zdanie testu wiedzy.

 

 

Warsztaty dla coachów Rodzin Kolpinga

 

   W lipcu 2013 r. przeprowadziliśmy unikalny program kształcący pierwszych coachów Dzieła Kolpinga w Polsce, mający na celu zapoznanie się z metodą doradczą „Razem do przodu”, opracowaną i stosowaną z sukcesem przez niemieckie Dzieło Kolpinga i przygotowanie polskich uczestników do stosowania metody w trakcie procesu doradczego świadczonego na rzecz stowarzyszeń Rodzina Kolpinga. Warsztaty prowadziła Ilona Jakobsmeyer - ekspertka z Dzieła Kolpinga w Niemczech przy wsparciu polskiej trenerki i tłumaczki Bożeny Michałek (ZCDK).

 

I część warsztatów miała na celu doskonalenie kompetencji w zakresie komunikacji, moderacji, pracy z grupą, rozwiązywania konfliktów i przygotowanie do wdrażania metody coachingu „RAZEM DO PRZODU” w Rodzinach Kolpinga. Uczestnicy dzięki prelekcjom trenerki oraz w trakcie ciekawych ćwiczeń poznawali zasady dobrej komunikacji w procesie opieki i doradztwa dla Rodzin Kolpinga, podstawowe zasady słuchania oraz czynniki wpływające na komunikację, sposoby rozwiązywania i zapobiegania konfliktom w stowarzyszeniach. Uczestnicy warsztatów bardzo pozytywnie ocenili zajęcia, zwłaszcza zakres tematyczny oraz warsztat trenerski prowadzącej szkolenie.

 

II. część warsztatów obejmowała zagadnienia dotyczące moderacji w procesie doradczym, zapoznania z metodą Alpy oraz przygotowanie planu doradczego dla Rodziny Kolpinga. Wiele miejsca poświęcono też praktycznym ćwiczeniom w grupach. Uczestnicy warsztatów wcielając się w rolę poszczególnych członków zarządu Rodziny Kolpinga, która zmaga się z problemami i konfliktami czy też w rolę doradców, mieli okazję w praktyce przećwiczyć proces doradczy. Po każdym ćwiczeniu następowała ewaluacja i podsumowanie przeprowadzonych działań. Trenerka dysponująca doświadczeniami w pracy z Zarządami Rodzin Kolpinga, opisywała różne przykłady i podsuwała pomysły pomocne w prowadzeniu procesu doradczego. Po dwóch weekendach bogatych w doświadczenia i wytrwałą pracę przyszedł czas na nagrody – uczestnicy warsztatów otrzymali certyfikaty poświadczające nabycie kompetencji doradczych. Od grudnia 2013 r. coachowie rozpoczęli świadczenie wolontarystycznego doradztwa Rodzinom Kolpinga zgodnie z metodą „Razem do przodu”.

 

 

Coaching dla Rodzin Kolpinga w praktyce

 

   W grudniu odbyło się pierwsze spotkanie RK w Lipnicy Małej jako uczestnika projektu „Razem do przodu” z opiekującym się nią coachem Robertem Prusakiem – Przewodniczącym Dzieła Kolpinga w Polsce. Tym samym zainicjowane zostało wdrażanie tego specjalistycznego doradztwa w 15 RK.

 

   W pierwszym kwartale 2014 r. doradztwo  dla 15 Rodzin Kolpinga uczestniczących w projekcie  nabrało tempa. Do końca marca 2014 r. zrealizowanych zostało około 80 godzin coachingu prowadzonego przez 13 coachów. Spotkania coacha z członkami poszczególnych Rodzin Kolpinga mają pomóc Rodzinie przeanalizować dotychczasowe działania, określić plany na przyszłość, zdiagnozować potrzeby i deficyty z jakim Rodzina się boryka, a również pomóc w organizacji zaplanowanych na obecny rok „Świąt NGO”. Coach-opiekun po przeprowadzeniu spotkań może zalecić danej Rodzinie dodatkowo specjalistyczne, bezpłatne konsultacje, które gwarantuje projekt, np. z księgowości NGO, ze sposobów pozyskiwania środków finansowych na działania, pisania wniosków aplikacyjnych, promocji, kampanii społecznych, rozwiązywania konfliktów, aktywizacji członków/wolontariuszy. Zakres doradztwa zależy od potrzeb Rodzin. Szczególnie cennym jest  zainteresowanie i udział w spotkaniach dużej liczby członków poszczególnych RK (o czym świadczą listy obecności) – dowodzi to partycypacji członków w procesie zarządzania stowarzyszeniami. Dla trzech Rodzin Kolpinga spotkania z coachem znalazły kontynuację w specjalistycznym doradztwie z księgowości NGO – z konsultacji w tym temacie skorzystały RK z Lipnicy Małej i Luborzycy – oraz z zakresu pozyskiwania środków na działanie i pisania wniosków grantowych – ten temat zgłębiały RK z Luborzycy, Oświęcimia i Poręby Żegoty. Ważnym tematem poruszanym podczas rozmów z coachami jest przygotowanie świąt NGO, organizację których część Rodzin Kolpinga już planuje.

 

Stopień zaawansowania w doradztwie poszczególnych Rodzin Kolpinga jest różny i zależy w dużym stopniu od terminu planowanych świąt NGO.

 

 

Wizyta studyjna w Szwajcarii

 

   W dniach 10-14 września 2013 r. 20 osób uczestniczyło w wizycie studyjnej do Szwajcarii. Grupa liderów z 15 polskich Rodzin Kolpinga oraz coachów – po długiej podróży przyjechała 10 września wieczorem do Klasztoru prowadzonego przez Siostry Franciszkanki w miejscowości Baldegg. Pierwszy wieczór upłynął na powitaniu z gospodarzami oraz przybyłymi na miejsce przedstawicielami Zarządu Szwajcarskiego Dzieła Kolpinga: ustępującą prezydent Margrit Unternaehrer oraz jej następcą Erichem Reischmannem.

 

   W środę 11 września podczas wykładu „Szwajcaria – nasza demokracja”, uczestnicy wizyty mieli możliwość poszerzenia swej wiedzy geograficznej, politycznej i demograficznej na temat Szwajcarii. Uzyskane informacje były wstępem pomocnym w zrozumieniu specyfiki działań organizacji pozarządowych i pomocowych – w tym również Dzieła Kolpinga - w Szwajcarii. Prowadzący wykład Bernhard Burger – dyrektor zarządzający Kolpinga w Szwajcarii - odpowiedział również na wszelkie pytania nurtujące uczestników spotkania. Popołudnie i wieczór upłynęły grupie w towarzystwie członków Rodziny Kolpinga z miejscowości Rapperswil, która prezentowała swoje działania oraz przygotowała dla gości kolację. Dużym zainteresowaniem cieszyła się prezentacja dotycząca funkcjonowania kolpingowskich kas ubezpieczeniowych w Szwajcarii. Kolejnego dnia grupa udała się z wizytą do miejscowości Schattendorf, gdzie znajduje się siedziba spółki Texaid, zajmującej się segregacją używanej odzieży. Spółka została założona w 1978 r. przez 6 znanych szwajcarskich organizacji pomocowych, wśród nich Dzieło Kolpinga. Podczas 3 – godzinnego zwiedzania zakładu, uczestnicy wizyty szczegółowo zapoznali się z procesem sortowania odzieży. W programie znalazła się również wizyta w Sekretariacie Szwajcarskiego Dzieła Kolpinga w Lucernie. Biuro sekretariatu, usytuowane przy ul. Karliquai, pełni rolę sekretariatu, pracuje tu dyrektor zarządzający, prezes, prowadzone są projekty. W czwartkowy wieczór goście z Polski zostali zaproszeni przez Rodzinę Kolpinga z Hochdorf. Celebrowano wspólnie Eucharystię, podczas kolacji gospodarze mogli bliżej zapoznać się z gośćmi prowadząc kuluarowe dyskusje. Piątek 13 września uczestnicy wizyty spędzili w Bernie, korzystając z gościnności tamtejszej Rodziny Kolpinga. Wspólnie zwiedzano miasto, odwiedzono siedzibę Rodziny Kolpinga oraz zaprzyjaźnioną parafię. W sobotni poranek, ostatni dzień wizyty, zaplanowano przejście Drogą Skupienia Adolpha Kolpinga. Droga prowadząca z miejscowości Hochdorf do położonego w odległości 5 km Klasztoru Baldegg, składa się z 9 stacji. Zamieszczone na każdej z nich tablice zawierają informacje dot. Dzieła Kolpinga, teksty biblijne oraz cytaty bł. Adolpha Kolpinga. Podczas wizyty studyjnej do Szwajcarii uczestnicy spotkali się z przedstawicielami 4. Rodzin Kolpinga: (Hochdorf, Rapperswill, Luzern, Bern) oraz członkami Zarządu Dzieła Kolpinga w Szwajcarii. Odwiedzono siedziby 4 Rodzin Kolpinga, Sekretariat Dzieła Kolpinga w Luzernie, siedzibę spółki Texaid, Klasztor Baldegg oraz Dom La Prairie w Bernie.

 

 

Wizyta studyjna w Południowym Tyrolu/Górna Adyga -Włochy

 

   W dniach 6-10 września 2013 roku uczestnicy projektu „Razem do przodu” wzięli udział w wizycie studyjnej do Tyrolu Południowego/Górna Adyga – Włochy.

 

   Grupa 20 osób z kilkunastu Rodzin Kolpinga w Polsce wyruszyła z Krakowa późnym wieczorem 6.09. pod opieką i kierownictwem sekretarza naczelnego ZCDK K. Wolskiego, by po ok. 15 godzinach podróży dotrzeć do Bozen/Bolzano stolicy Tyrolu Płd. Tam w Domu Kolpinga powitał ich przewodniczący tamtejszego Dzieła Kolpinga Otto von Dellemann –poseł do lokalnego parlamentu Regionu Trentino. Po kolacji i przedstawieniu programu pobytu uczestnicy wzięli udział w wieczorze kulturalnym w celu lepszego zintegrowania się grupy. Nazajutrz odbyło się spotkanie z członkami stowarzyszenia RK w Brixen/Bresanone oddalonego od Bozen o 34 km. Jego przewodniczący p. Schwinbacher przedstawił członków Zarządu i główny zakres ich działalności. Jest ona skoncentrowana na prowadzeniu Domu Studenckiego dla 150 uczniów i studentów lokalnych szkół. Prowadzą stołówkę, która jest dostępna też dla osób z zewnątrz oraz małą kawiarnię. Środki finansowe zapewniają władze lokalne oraz częściowe opłaty pobierane od mieszkańców Domu. Po obiedzie w stołówce grupa zwiedziła Muzeum Sztuki Sakralnej w dawnym pałacu biskupów, którego kolekcja należy do jednych z największych we Włoszech. Później wszyscy udali się na 10 km spacer do założonego we wczesnym średniowieczu klasztoru augustianów Novacella/Neustift. Jest on obecnie perłą baroku po południowej stronie Alp. Mieszka w nim 17 zakonników. Wieczorem po powrocie do Bozen grupa zwiedzała pełne turystów miasto z okazji przypadającego co 2 lata jego święta. Przy dźwiękach tyrolskiej muzyki i śpiewu jodlerów można było smakować tamtejsze potrawy – spetzle i kiełbaski.

 

   Kolejny dzień 9.09. rozpoczął się od zapoznania ze schematem działania 5-piętrowego Domu Kolpinga w Bozen. Jest on głównie domem dla 500 studentów, ale posiada też 60 pokoi dla zewnętrznych gości. Ponadto mieszczą się w nim 2 sale konferencyjne na co najmniej 100 osób i 2 mniejsze dla 35-40 uczestników. W części zabytkowej Domu jest piękna sala św. Józefa, w której gromadzili się czeladnicy i mistrzowie rzemiosła zakładając pierwsze struktury kolpingowskie w XIX w. Po południu w czasie wolnym większość udała się na wycieczkę kolejką linową na szczyt Rittner w paśmie Dolomitów z górującym nad miastem oświetlonym krzyżem. W ostatnim dniu przewodniczący von Delleman przedstawił uczestnikom historię i teraźniejszość regionu, którego mieszkańcy musieli sobie w latach 60. wywalczyć autonomię i prawo do używania rodzimego języka. Obecnie waśnie narodowościowe wygasły i obie społeczności – włoska i tyrolska (niemieckojęzyczna) wspólnie żyją i pracują dla gospodarczego sukcesu regionu, gdzie prawie nie ma bezrobocia. Główną dziedziną przynoszącą pokaźny dochód jest uprawa jabłek (10% produkcji całej UE), winogron i turystyka letnia i zimowa, z najlepiej rozwiniętą siecią nartostrad znanych też coraz większej liczbie Polaków. Po serdecznym pożegnaniu z gościnnym Bozen grupa wyruszyła w kierunku Szwajcarii po drodze zatrzymując się na zwiedzenie ekskluzywnego kurortu Merano/Meran. Tam w 4.gwiazdkowym hotelu kolpingowskim odbył się pożegnalny obiad i spotkanie z dyrektorem hotelu, który zaprezentował kilka standardowych pokoi i przedstawił plany modernizacji obiektu. Wszystkie spotkania przebiegały w serdecznej i życzliwej atmosferze i oraz rzeczowej i bezpośredniej wymianie wzajemnych doświadczeń.

 

 

Wizyta studyjna w Niemczech

 

   W dniach 26 - 29 września 2013 r. uczestnicy projektu „Razem do przodu” wzięli udział w wizycie studyjnej w Niemczech.

 

   Pierwszego dnia wizyty, w czwartek 26 września, grupa dojechała do Centrum Pokoju w Solingen, w którym przygotowano zakwaterowanie na najbliższe dni. W czwartkowy wieczór uczestnicy wizyty spędzili w Solingen, na spotkaniu z przedstawicielami zarządu Rodziny Kolpinga z Wesseling – Matthiasem i Sabine, którzy przedstawili swoją Rodzinę Kolpinga oraz odpowiedzieli o prowadzonych przez nich działaniach i akcjach pomocowych m.in. tych skierowanych do Rodzin Kolpinga z Ameryki Południowej. W piątek 27 września coachowie i liderzy z polskich Rodzin Kolpinga mieli okazję zapoznać się z działaniami ośrodka kształceniowego Kolpinga w Kolonii – Muelheim. Ośrodek działający od prawie 30 lat skupia młodzież, która uczy się tu zawodu oraz odbywa praktyki przygotowujące do przyszłej pracy zawodowej. Podczas zwiedzania zaprezentowano m.in. restaurację i kuchnię, w których kształci się przyszłych kucharzy i kelnerów. W budynku przy Praeses Richter Platz znajduje się również siedziba Związku Diecezjalnego Dzieła Kolpinga w Kolonii, którego działania zaprezentowała jego wiceprzewodnicząca Sabine Terlau. Piątkowe popołudnie wykorzystano na spotkanie z przedstawicielką Międzynarodowego Dzieła Kolpinga – Danielą Stehlik (Referentką ds. kształcenia dla Europy) oraz wizytę w miejscach pamięci bł. Adolpha Kolpinga – założyciela i patrona organizacji.

 

   Kolejny dzień upłynął w towarzystwie członków Dzieła Kolpinga Diecezji Essen, którą łączy z polskim Dziełem Kolpinga ponad 20-letnie partnerstwo. W spotkaniu, które miało miejsce w siedzibie Rodziny Kolpinga Bochum – Wattenscheid wzięli udział zarówno przedstawiciele Związku Diecezjalnego, jak i poszczególnych Rodzin: Bochum Wattenscheid Zentral, Gelsenkirchen Ueckendorf, Essen-Schoenebeck. Zaproszeni na spotkanie referenci, Urlike Kumpmann-Landers oraz Norbert Haase, przedstawili swoje doświadczenia z wdrażania i realizacji metody doradztwa i wsparcia dla Rodzin Kolpinga „Razem do przodu”. Chętnie dzielili się swoją wiedzą i doświadczeniami oraz odpowiadali na pytania ze strony polskich liderów i coachów. Po przerwie obiadowej uczestnicy wizyty studyjnej spotkali się z Anette Schimmelpfennig, która pracuje w Akademii Kolpinga i tutejszym ośrodku kształceniowym. Wizytujący mieli zatem okazję porównać metody działań ośrodków kształceniowych w dwóch niemieckich diecezjach: Kolonii i Essen. Sobotnią wizytę w Bochum zwieńczyła kolacja w towarzystwie przedstawicieli zarządu tutejszej diecezji. Niedzielny poranek przeznaczono na wspólną pożegnalną Eucharystię oraz merytoryczne podsumowanie spotkania – zarówno przez uczestników jak i opiekunów i tłumaczy. Podczas tej wizyty odwiedzono 2 ośrodki kształceniowe, siedzibę Związku Diecezjalnego w Kolonii, odbyły się spotkania z przedstawicielami Rodzin Kolpinga w Wesseling, Bochum Wattenscheid Zentral, Gelsenkirchen Ueckendorf i Essen Schoenebeck, oraz z członkami Zarządów diecezji Koeln i Essen.

 

 

Warsztaty „Od aktywizacji do partycypacji”

 

   W dniach 8-9 marca 2014 r. odbyło się w Luborzycy szkolenie pn. „Od aktywizacji do partycypacji”, które rozpoczęło wiosenny cykl szkoleniowy zaplanowany w projekcie na I kwartał 2014 r. Na pierwszy dwudniowy warsztat przybyło do Domu Kolpinga w Luborzycy 16 liderów projektu „Razem do przodu”, reprezentujących 10 Rodzin Kolpinga. Głównym celem szkolenia było przygotowanie uczestników do procesu profesjonalnego pozyskiwania wolontariuszy dla działań Rodzin Kolpinga, w tym przygotowanie strategii powiększenia bazy wolontariuszy i nabycie umiejętności zarządzania nimi, ich motywowania oraz przygotowanie oferty dla wolontariuszy. Każda z Rodzin Kolpinga, która przystąpiła do projektu, zobowiązała się bowiem do powiększenia grona wolontariuszy ją wspierających o 2 osoby na podstawie porozumień wolontariackich – powinno to nastąpić do września 2014 r.

 

   Pierwszym punktem programu szkolenia były zagadnienia prawne i wymogi formalne związane z wolontariatem i już tutaj okazało się, jak złożonym zjawiskiem jest współpraca z wolontariuszami i jakie obowiązki nakłada na organizacje chcące zaangażować do swoich działań wolontariuszy. Dzięki ścisłej współpracy uczestników (wśród których były osoby biegłe w prawie) i trenerki Marianny Król, udało się wyjaśnić wszystkie wątpliwości, odpowiedzieć na pojawiające się pytania oraz ustalić listę obowiązków formalnych związanych z zaproszeniem wolontariuszy do wspólnych działań.

 

   W kolejnych punktach programu szkolenia – bardziej już warsztatowych w swym charakterze – omawiano aspekty związane bezpośrednio ze współpracą z wolontariuszami, a więc: style pracy, sposoby motywowania do niej, modele zarządzania pracą grupy, analizę stanowisk i ról w grupie oraz zasady optymalnego delegowania wolontariuszy do zadań zgodnie z ich umiejętnościami. Ważną częścią warsztatów było zaplanowanie strategii rekrutacji wolontariuszy przez każdą z Rodzin Kolpinga – w tym opracowanie pełnej oferty dla wolontariuszy zgodnej z prowadzoną przez poszczególne RK działalnością, planu działania oraz ogłoszenia rekrutacyjnego.


Szkolenie zostało bardzo wysoko ocenione przez uczestników w anonimowych ankietach – cieszą informacje o zdobywanej przez uczestników wiedzy i nowych umiejętnościach, które zamierzają wykorzystać w pracy społecznej. Istotną wartością jest również możliwość coraz lepszego poznawania się członków poszczególnych Rodzin Kolpinga, zaznajamiania się z działalnością i charakterem poszczególnych stowarzyszeń RK oraz czerpania z doświadczeń.

 

   Druga edycja szkolenia „Od aktywizacji do partycypacji” miała miejsce w Gdańsku w dniach 22-23 marca – miejsce szkolenia dobrane pod kątem uczestniczących w projekcie Rodzin Kolpinga z północy Polski – zgromadziło głównie Rodziny Kolpinga z południowej Polski. Program szkolenia, podobnie jak w Luborzycy, rozpoczynał punkt omawiający formalne kwestie związane z wolontariatem. I w tym miejscu pojawiły się wątpliwości, czy Rodzinom Kolpinga w ogóle wolontariusze są potrzebni ? Czy trud zorganizowania wolontariatu nie przewyższa korzyści z niego płynących? Musimy pamiętać, że jest to układ złożony i obie strony powinny z niego wynieść korzyści. Nie zapominajmy, że zapraszając wolontariusza do współpracy, dajemy mu możliwość rozwoju, nabycia nowych umiejętności, a może nawet znalezienia celu w życiu – wpisuje się to w kolpingowską myśl pomocy dla samopomocy. A ponieważ każdy człowiek jest tajemnicą – nigdy nie wiemy jaki „skarb” wniesie sobą do naszej wspólnoty wolontariusz. Aby ze swej strony jak najlepiej przygotować się do współpracy z wolontariuszami, uczestnicy szkolenia zapoznali się z zagadnieniami związanymi z zarządzeniem zespołem, delegowaniem pracy, stylami pracy. Praktycznym efektem zajęć było wypracowanie strategii rekrutacji wolontariuszy przygotowanej dla każdej z Rodzin Kolpinga, której przedstawiciele brali udział w szkoleniu. Uczestnicy mieli również okazję sprawdzić swoje umiejętności wystąpień publicznych – przygotowując i prezentując krótkie przemówienie zapraszające wolontariuszy do przystąpienia w szeregi Kolpinga. Mamy nadzieję, że nabyte przez uczestników szkolenia umiejętności i wiedza zostaną wykorzystane w ich Rodzinach Kolpinga, które pozyskają nowych wolontariuszy.

 

 

Warsztaty „Od komunikacji do partycypacji” – oferta dla nowych członków

 

   Kwietniowe i majowe warsztaty to ostatnie szkolenia dla liderów biorących udział w projekcie „Razem do przodu”. Celem szkoleń było zapoznanie się z zasadami dobrej komunikacji w organizacjach, komunikacji na różnych płaszczyznach, która jest warunkiem partycypacyjnego zarządzania stowarzyszeniem. Szkolenia miały charakter zdecydowanie warsztatowy – bardzo duża liczba ćwiczeń pozwoliła uczestnikom w praktyce doświadczyć jak ważna jest komunikacja, poznać swój styl pracy i komunikacji, a przez to określić optymalną dla siebie rolę w grupie. Ponieważ warsztaty miały za zadanie również przygotować liderów RK do pozyskania nowych członków stowarzyszeń RK – w programie szkoleń znalazło się miejsce dla wiedzy teoretycznej związanej z zasadami funkcjonowania stowarzyszeń oraz zasad członkostwa. Ostatnim elementem warsztatów było przygotowanie przez przedstawicieli każdej z Rodzin Kolpinga oferty dla swoich nowych członków RK.

 

Szkolenia te zakończyły całą ścieżkę edukacyjną liderów stowarzyszeń Rodziny Kolpinga w ramach projektu „Razem do przodu”. W kolejnych miesiącach czeka ich wyzwanie związane z przygotowaniem i przeprowadzeniem Świąt NGO dla lokalnych społeczności oraz spotkania z lokalnymi liderami i aktywnymi społecznie mieszkańcami. Liderzy wciąż mogą również korzystać ze specjalistycznego doradztwa.

 

 

6. Projekt „Bliżej Obywatela”–poradnictwo prawne i obywatelskie”

 

   Projekt „Bliżej Obywatela – poradnictwo prawne i obywatelskie” był realizowany od października 2010 r. do stycznia 2014 r. w ramach Priorytetu V Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki pt. „Dobre rządzenie” Działania 5.4. Rozwój potencjału trzeciego sektora, Podziałania 5.4.2. Rozwój dialogu obywatelskiego . Projekt powstał na podstawie doświadczeń zdobytych przez Związek Centralny Dzieła Kolpinga w Polsce jako odpowiedź na wciąż rosnące zapotrzebowanie na bezpłatne porady prawne i obywatelskie, wśród obywateli, których nie stać na korzystanie z odpłatnej pomocy prawnej.

 

   W dniu 31.12.2013 r. zakończyło funkcjonowanie 6 Centrów Porad Prawnych i Obywatelskich w Bochni, Brzesku, Kocmyrzowie-Luborzycy, Krakowie, Niepołomicach i Nowym Targu. Od stycznia 2010 r. aż do końca roku 2013, czyli przez trzy lata, Związek Centralny Dzieła Kolpinga w Polsce świadczył bezpłatne poradnictwo prawne i obywatelskie w ramach projektu „Bliżej Obywatela – poradnictwo prawne i obywatelskie” . W ciągu minionych lat Centra Porad Prawnych i Obywatelskich stały się rozpoznawalnym miejscem w lokalnych społecznościach, świadczącym porady prawne i obywatelskie w sposób rzetelny, poufny, bezstronny, z zachowaniem aktualności informacji. Jeszcze kilka miesięcy po zakończeniu funkcjonowania centrów pojawiają się osoby mające potrzebę skorzystania z porady.

 

Podczas realizacji projektu osiągnięto następujące wskaźniki:

 

  • 6659 osób wg numeru PESEL, w tym 4451 kobiet, zostało zarejestrowanych,
  • 7322 osób wg numeru PESEL, w tym 4786 kobiet, skorzystało z porad i informacji,
  • 14728 osób odwiedziło Centra (powtarzalna liczba wg PESEL),
  • 14119 udzielonych porad prawnych i obywatelskich,
  • 9220 udzielonych informacji prawnych i obywatelskich.

 

Poniżej przedstawiamy podsumowanie projektu w oparciu o zewnętrzną ewaluację:

 

  • 6 Centrów Porad Prawnych i Obywatelskich prowadzonych przez Związek Centralny Dzieła Kolpinga w Polsce spełniało standardy poradnictwa prawego i obywatelskiego w zakresie poufności, bezstronności, aktualności, rzetelności informacji, jawności zasad i profesjonalizmu.
  • Działania projektu wychodziły poza stacjonarne udzielanie porad i informacji prawnych i skupiały się także na organizacji mobilnych centrów porad prawnych i obywatelskich, realizowanych we współpracy głównie z urzędami gmin (w warstwie logistyki i zapewniania dobrych lokalizacji dla punktów porad, a także dystrybucji papierowej wersji poradnika). To znakomicie promowało działalność Centrów oraz sprzyjało ich rozpoznawalności.
  • Każde z 6 Centrów zlokalizowane było w pomieszczeniach (obiekty Rodziny Kolpinga bądź publiczne budynki, typu szkoły), które zapewniały odpowiedni standard zarówno co do poufności, jak i dostępności dla osób niepełnosprawnych.
  • Ogromne zainteresowanie usługami wśród beneficjentów skutkowało koniecznością oczekiwania na poradę – niekiedy ok. 2 tygodni, z drugiej strony była przewidziana możliwość tzw. porad „ekspresowych”. Związek Centralny starał się dostosowywać swoje działanie do rzeczywistych potrzeb klientów – np. skorygowano godziny przyjęć klientów w poszczególnych Centrach Porad Prawnych i Obywatelskich.
  • Z usług Centrów częściej korzystały kobiety – stanowiły 70% badanych klientów oraz osoby z niższym wykształceniem – ok. 36%. Zdecydowana większość beneficjentów to osoby o niskich dochodach – ok. 98%, a 33% badanych to osoby powyżej 50 lat.
  • Oferta Centrów była zdecydowanie adekwatna do potrzeb. Trzeba przy tym wyraźnie podkreślić, że duża w tym zasługa kadry projektu, elastycznie dostosowujących ofertę Centrów do zapotrzebowania klientów i to zarówno w aspekcie merytorycznym, jak i organizacyjnym. Potwierdzają to oceny i opinie klientów Centrów Porad Prawnych i Obywatelskich.
  • Jakość i przydatność świadczonych porad prawnych i obywatelskich zależała w przeważającej mierze od kompetencji i posiadanego doświadczenia prawników i doradców prawnych. Według respondentów odpowiednie kwalifikacje, umiejętności zawodowe były ważne, ale w większym stopniu zwracali oni uwagę na umiejętności komunikacyjne osób udzielających porad. W badanym projekcie specjaliści legitymowali się nie tylko wymaganymi kwalifikacjami popartymi doświadczeniem, ale również istotnymi cechami interpersonalnymi, dzięki umiejętnemu dopasowaniu treści komunikatu do odbiorcy.
  • Źródłami promocji projektu były: plakaty, ulotki, artykuły i ogłoszenia w prasie oraz prowadzenie strony internetowej. Jednak jak przedstawiają wyniki badań, najpopularniejszą formą przekazu były informacje przekazywane bezpośrednio klientom poprzez znajomych, rodzinę, a także dzięki instytucjom tj. Ośrodki Pomocy Społecznej, Kościoły, urzędy miast i gmin, ośrodek interwencji kryzysowej czy sądy rejonowe.
  • Wśród najczęstszych zainteresowań tematyką prawną dominowały tematy związane z prawem cywilnym i prawem rodzinnym. Nie wystąpiły większe różnice wśród poszczególnych Centrów.
  • Jako dobrą praktykę można przedstawić tworzenie w oparciu o doświadczenia pracy poradniczej poradnika i newslettera. Ich analiza wskazuje, że pisane były bardzo przejrzystym i praktycznym językiem, opatrzone przykładami pojawiającymi się w trakcie spotkań w Centrach. Według pracowników Centrów cieszyły się one dużym zainteresowaniem. Były dostępne zarówno w wersji pisemnej jak i elektronicznej. Poradnik w wersji papierowej był rozpowszechniany w różnych instytucjach.

 

Opis projektu

 

Cele

 

   Nadrzędnym celem projektu jest polepszenie sytuacji mieszkańców  znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej i zwiększenie dostępności bezpłatnych porad prawnych i obywatelskich poprzez utworzenie i prowadzenie 6 ogólnodostępnych Centrów Porad Prawnych i Obywatelskich oraz zwiększenie świadomości prawnej i obywatelskiej mieszkańców powiatu bocheńskiego, brzeskiego, grodzkiego (m. Kraków), krakowskiego, nowotarskiego i wielickiego. Cel ogólny projektu jest realizowany poprzez następujące działania:

 

•zwiększenie wiedzy mieszkańców w zakresie ochrony i realizacji praw obywatelskich i informowanie o ich prawach i obowiązkach, także o zakresie działania różnych instytucji publicznych (np. policja, OPS, samorząd terytorialny) oraz wspieranie ich w kontaktach z instytucjami;

• wspieranie osób zagrożonych marginalizacją w zakresie ochrony ich praw i ich reintegracja społeczna

• zwiększenie wiedzy i umiejętności personelu

• propagowanie idei poradnictwa i zwiększenie współpracy Centrów Porad z samorządem terytorialnym

 

Grupy docelowe

 

   Z bezpłatnych porad prawnych i obywatelskich świadczonych w Centrach Porad Prawnych i Obywatelskich oraz Mobilnych Centrów skorzystać mogli wszyscy mieszkańcy  powiatów bocheńskiego, brzeskiego, grodzkiego (m. Kraków), krakowskiego, nowotarskiego i wielickiego, nieprowadzący działalności gospodarczej, nieposiadający środków na korzystanie z płatnej porady prawnej, znajdujący się w trudnej sytuacji życiowej i potrzebujący konsultacji i porady prawnej i obywatelskiej.

 

W przypadku osoby niepełnosprawnej istniała możliwość udzielenia bezpłatnej porady w miejscu jej przebywania po wcześniejszym ustaleniu terminu wizyty.

 

Działania

 

  • Prowadzenie poradnictwa prawnego i obywatelskiego

 

   Bezpłatne porady prawne i obywatelskie udzielane były przez doświadczonych prawników w 6 Centrach Porad Prawnych i Obywatelskich. Centra działały w Bochni, Brzesku, Krakowie, Kocmyrzowie – Luborzycy, Niepołomicach i Nowym Targu. Każdy zainteresowany beneficjent mógł skorzystać z bezpłatnych porad i informacji, które udzielane mu były w sposób rzetelny, poufny, bezstronny z zachowaniem aktualności informacji. Bezpośrednio w Centrach istniała także możliwość skorzystania z dostępnych poradników, informatorów i czasopism prawnych  a także samodzielnego wyszukiwania informacji w Internecie. Rejestracja na porady odbywała się poprzez infolinię obsługującą wszystkie Centra, przez kontakt  telefoniczny w każdym Centrum oraz poprzez stronę internetową. Porady i informacje udzielane były bezpośrednio podczas wizyty w Centrum, telefonicznie, listownie i pocztą elektroniczną.

 

Prawnicy i doradcy prawni udzielali porad i informacji na podstawie jednolitego schematu co pozwalało zachować odpowiednie standardy działania oraz pozwalało na profesjonalizację usług:

 

•analiza potrzeb klienta i zdiagnozowanie problemu

•wspólne z klientem ustalenie planu działania

• pomoc w realizacji ustalonej wcześniej strategii działania, wybranej przez klienta, również w ewentualnej redakcji pisma.

 

  • Organizacja Mobilnych Centrów Porad Prawnych i Obywatelskich

 

   W ramach projektu organizowane były dodatkowe Mobilne Centra Porad Prawnych i Obywatelskich. Z usług Mobilnych Centrów skorzystać mogli mieszkańcy gmin w powiatach objętych projektem, którzy mieli utrudniony dostęp do poradnictwa prawnego i obywatelskiego. Dotyczyło to zwłaszcza mieszkańców gmin oddalonych od miejscowości, w których znajduje się w danym powiecie Centrum Porad Prawnych i Obywatelskich. 

 

  • Przygotowanie i dystrybucja biuletynu prawnego i newslettera „Bliżej Obywatela”

 

   Co kwartał wydawana była broszura prawna w wersji papierowej i elektronicznej, która poświęcona była jednemu przekrojowemu zagadnieniu, np. Prawo – konsument, Prawo – pracownik i pracodawca, Prawo – osoby niepełnosprawne. Broszura była rozpowszechniana we współpracy z JST oraz wysyłana do zainteresowanych odbiorców. Poprzez portal internetowy wysyłany był comiesięczny newsletter z opisem 20 najczęściej pojawiających się w danym miesiącu problemów podczas porad.

 

  • Modernizacja i prowadzenie portalu internetowego „Bliżej Obywatela”

 

   W ramach projektu prowadzony jest internetowy portal prawny, na którym dostępne są podstawowe informacje z zakresu prawa, najczęściej zadawane pytania i porady prawników.

 

  • Podnoszenie kwalifikacji personelu

 

   W ramach projektu zatrudniony personel podnosił swoje kwalifikacje na szkoleniach z zakresu aspektów formalno  -prawnych związanych z funkcjonowaniem instytucji publicznych, ubezpieczeń społecznych, prawa pracy, spraw mieszkaniowych oraz w zakresie zmian aktów prawnych z poszczególnych zakresów prawa.

 

 

 

Załóż rodzinę kolpinga
Formacja duchowaFundacjaMłody kolpingDomy kolpingaKolping EuropaKolping International1%

 


ZNAJDŹ NAS NA FACEBOOKU
 


Projekty:

Created by Agencja Interaktywna NEGON